De clubkampioen uit de beginjaren van Helpman was Cornelis Gerrit Bilkes. Hij won het kampioenschap in 1942, 1944 en in 1947. Hij werkte in die jaren bij de politie, in 1945 in de functie van wachtmeester 1e klasse.
…
Bilkes werd geboren in Stompwijk, op 16 september 1918. Zijn een jaar oudere broer heette trouwens Gerrit Cornelis, tja, wat maken we daar nou van?
Na zijn Groningse periode is Bilkes verhuisd naar Den Haag. Daar speelde hij bij Schaakvereniging Moerwijk, die in 1985 fuseerde met Schaakvereniging Den Haag tot De Ooievaar, dat op zijn beurt weer opging in het huidige Schaakvereniging Haeghe Ooievaar. Uit zijn Moerwijkse periode hebben we nog een partijfragment weten te vinden, met dank aan Henk Smout.
[We horen van Henk Smout, in de jaren zestig clubgenoot van Bilkes bij Moerwijk.]
Mijn eerste partij voor Moerwijk, eerste bord van Moerwijk 2 tegen Moerwijk 3, werd door Bilkes als remise gearbitreerd en van de voorzitter mocht ik mij daar niet mee bemoeien. Bilkes speelde in het eerste en won in de eerste wedstrijd waarvan ik vernam van een deelnemer aan het NK (ir. JH van de Pol) tegen wie ik in een simultaan remise had bereikt – dan moest hij wel goed zijn – en van wie ik een jaar of tien later zelf ook zou winnen, als ik het wel heb.
Ik heb twee keer tegen Bilkes gespeeld, beide malen gewonnen, een Draak met Wit met Le2 en g4 waarin hij op g4 lastig maar wel zeker incorrect een paard ging offeren, de andere partij had ik Zwart in aangenomen damegambiet en vroeg offerde hij incorrect op e6, maar misschien viel het door pionnen op één vleugel bij correct spel toch niet te winnen. Ik weet het uit het hoofd:
Zwart speelde Tb3-f3 en hij hoefde niet na te denken, sloeg enthousiast twee keer met schaak op e7, ik antwoordde Kg7-f6. Nu verzonk hij in gepeins, dat hielp niet meer, kreeg een kop als vuur en een grote menigte dromde samen om het bord.
Een keer moesten we in Groningen spelen en toen wees hij op ’t peerd van ome Loeks.
In Den Haag ging Bilkes werken bij het ministerie van justitie, waar hij referendaris is geweest. Voor zijn puike staat van dienst ontving hij in 1975 de koninklijke onerscheiding Ridder in de Orde van Oranje Nassau.
Bilkes overleed op 1 december 1999 in Leidschendam. Hij ligt begraven op de Oosterbegraafplaats te Voorburg, naast familie (graf-IDnr 180523).
Over Bilkes Moerwijkse periode hebben we aanvullende informatie ontvangen van Paul Koppens, waarvoor dank. Kleine archiefvondsten kleuren zo zijn schaakverleden wat verder in.
Allereerst moet ik een kanttekening plaatsen bij de veronderstelling dat hij in 1954 clubkampioen was van Moerwijk. Moerwijk heeft vele jaren lang het z,g, “Moerwijktoernooi” georganiseerd, en het is dat toernooi dat Bilkes in 1954 won. Dit ontleen ik aan het jubileumboekje “Moerwijk 25”, dat eind 1975 verscheen. Het Moerwijktoernooi, waar ik in de jaren ’80 zelf ook nog aan mee heb gedaan, was een open toernooi – hoewel dat open karakter zich in de eerste jaren volgens het reglement beperkte tot “leden en donateurs van de Schaakvereniging Moerwijk en andere schakers woonachtig in de wijken Moerwijk en Morgenstond”. Er werd, enigszins verwarrend, gespeeld om de titel “Schaakkampioen Moerwijk”, maar blijkbaar ging dit niet om het clubkampioenschap van de Schaakvereniging Moerwijk.
Er is ook een ledenlijst van augustus 1955 boven water gekomen, en daar staat Bilkes als donateur op, niet als lid. Het ligt ook niet voor de hand dat hij toen al lid van Moerwijk geweest zou zijn, want die club was toen nog te zwak voor een speler van zijn niveau – Moerwijk 1 speelde in de tweede klasse van de HSB. Waarschijnlijk was hij lid van een andere Haagse schaakvereniging, maar welke dat was, zal niet te achterhalen zijn.
In de eerste helft van de jaren ’60 speelde Bilkes wel in Moerwijk 1, dat intussen tot de 1e klasse KNSB was doorgedrongen. Wanneer hij lid is geworden en in hoeverre hij heeft bijgedragen tot die opmars van Moerwijk, dat zich ontwikkelde tot een grote en sterke vereniging, staat waarschijnlijk in clubbladen die verloren gegaan zijn. Vermoedelijk was Bilkes zo rond 1965 over zijn top heen, want zijn resultaten in de interne en externe competitie (vaak een kleine minusscore) steken wat matig af bij die van zijn jongere team- en clubgenoten. De hoofdgroep van de interne competitie 1967-1968 liep dramatisch voor hem af: +0-9=4.
Op de ledenlijst van november 1968 wordt Bilkes nog als lid vermeld, maar meer recente vermeldingen ben ik niet tegengekomen, ook niet in het clubblad. Qua ledenlijsten is het archief overigens ook erg incompleet.
