Een markant Staunton lid is ons ontvallen. Een Staunton monument. Ons erelid Poppe Dijkhuis overleed op 8 juni op 91-jarige leeftijd. Ik denk dat hij kan terugzien op een rijk gevuld (schaak)leven.
Hoe herinner ik mij Poppe? Dat is toch op veel verschillende manieren. Ik merk dat er veel verhalen en herinneringen in mij opkomen uit de ruim 30 jaar dat ik Poppe heb mogen kennen.
Ik hoop dat ik ze met dit stuk een mooie plek heb kunnen geven. Het is mengeling geworden van persoonlijke herinneringen, maar ook een blik van de voorzitter naar de betekenis van Poppe voor Staunton.
De mens Poppe
Als mens heb ik Poppe leren kennen als een belezen man met veel kennis en een afgewogen mening over veel zaken. Chemie en andere bèta wetenschappen hadden natuurlijk zijn interesse, maar met name ook geschiedenis, economie en politiek konden op zijn belangstelling rekenen. Tot op zeer hoge leeftijd wist hij wat er in de wereld speelde en daar had hij ook een afwogen mening over. Inhoud boven de vorm. Een licht conservatieve inslag, dat zeker. Nieuwe ontwikkelingen werden met een kritisch oog bekeken, maar altijd wel met gevoel voor nuance, medemenselijkheid, wars van populisme en het besef dat de wereld altijd aan verandering onderhevig is. Dit nam hij onmiskenbaar mee naar Staunton.
Geweten, bestuurder en uitvoerder
Ik schreef in het nieuwsbericht al dat de rol van geweten voor Poppe een belangrijke rol was binnen Staunton en de schaakwereld. Poppe liet regelmatig op de ALV, in brieven, korte berichten, persoonlijke gesprekken en vooral jarenlang in het clubblad weten hoe hij tegen (bestuurlijke) zaken binnen de club en in de schaakgemeenschap aankeek. Integer bestuur met aandacht voor (afbreuk)risico’s en continuïteit dat vond hij belangrijk. Opportunisme, korte termijnbeleid en vermeende luchtkastelen daar moest hij niets van hebben. Vooral met geld strooiende suikerooms die een club of de schaakwereld in korte tijd naar grote hoogten wilden stuwen konden op een kritische reactie rekenen. Vaak kreeg hij gelijk als de geldkraan werd dichtgedraaid en de betreffende club of initiatief slachtoffer werd van onderlinge vetes, teruglopende ledenaantallen of ander ongerief. Hoewel hij denk ik ook wel besefte dat zonder durf en af en toe wat opportunisme veel moois ook niet tot stand komt.
Persoonlijk mocht ik af en toe ook een aanmoediging of herinnering ontvangen (vergeet niet dat…). Maar ik ben vooral erg blij met zijn steun voor het jeugdplan dat we in 2019 maakten om de jeugdafdeling een boost te geven. Dat was voor mij, ondanks de wrijving die het hier en daar opleverde, een teken dat we op de goede weg waren en het zorgvuldig hadden gedaan.
Poppe was absoluut niet van alleen vanaf de zijlijn zijn mening geven. Hij is jarenlang actief geweest in het bestuur. Maar naast de eerder genoemde integerheid en continuïteit vond Poppe nog een ding belangrijk. De uitvoering! Er moesten ook dingen gedaan worden. Dat heeft Poppe als geen ander voor de club gedaan. De clubbladen, de jubileumboeken maar ook het verzorgen van de hapjes en drankjes bij de Albers avonden, het materiaalonderhoud, het slepen met borden en stukken en ik kan nog wel even doorgaan. Diep respect is op zijn plaats. We hebben dit onder andere met zijn erelidmaatschap in 2011 en tijdens het jubileum in 2022 laten zien. Ik weet dat hij en zijn familieleden van de jubileumdag in 2022 erg hebben genoten en daar ben ik erg blij mee.
De speler en liefhebber
Als schaker was Poppe toch vooral een kind van de principes van Euwe. Een gezonde opening, in het middenspel een helder plan, niet te veel onduidelijk gerommel en tenslotte een degelijke eindspeltechniek. Handige rommelaars als bv Yeb Blom werden met de nodige scepsis bekeken. Zo kan het spel toch eigenlijk niet worden gespeeld??!! Dat de betreffende spelers daar vaak mee weg kwamen deed niets af aan dat principe.
Deze stijl bleef hij tot zijn laatste partij trouw. Het deed hem genoegen dat zijn laatste partij voor Staunton een overwinning was in een thematisch uitgevoerde Konings-Indische partij tegen Ton Selten van ESG. Dat was in 2020, vlak voor dat Nederland en de schaakwereld gedurende langere tijd op slot gingen. Het markeerde voor Poppe het einde van een lange schaakreis, waar hij met de afronding van het jubileumboek in 2022 een mooi uitroepteken achter kon plaatsen.
Zijn sterkste schaakjaren als speler lagen vermoedelijk in Den Haag, waar hij lid was van het roemruchte DD en daar enige tijd in de 1e klasse heeft gespeeld. Tot een debuut in de hoofdklasse tegen Philidor Leeuwarden kwam het net niet, omdat de onvindbare J.H. Donner toch in Heerenveen nog in de trein stapte.
Poppe speelde in Den Haag en omgeving ook twee keer tegen een jonge Jan Timman. Toen Timman na een partij tegen Kasparov in zijn analyse in New in Chess refereerde aan een partij die hij in zijn jonge jaren had gespeeld kon Poppe toch enige trots niet onderdrukken dat dit toch echt een van hun onderlinge partijen geweest moest zijn.
Op latere leeftijd had Poppe geen moeite om af en toe een snelle remise te spelen als dat zo uitkwam, maar als de situatie er om vroeg kon Poppe ook op hoge leeftijd nog een uitstekende wedstrijdhardheid laten zien. Zo herinner ik mij toch weer die memorabele wedstrijd in 2013 in Amsterdam waar Poppe, als invaller, lange tijd een minder eindspel moest verdedigen. Zijn tegenstander probeerde uit alle macht Poppe nog te vloeren maar aan de hele lichaamshouding van Poppe was te zien… Dat laat ik niet gebeuren vandaag!
Naast zelf spelen was Poppe ook iemand die kon genieten van de schoonheid van het spel en het bezoeken van schaaktoernooien. Zelf toernooien spelen was niet zijn ding, maar hij liet vaak zijn gezicht bij de toernooien in Groningen. Wijk aan Zee en andere grote toernooien in Nederland werden regelmatig of soms jaarlijks aangedaan. Maar hij reisde ook bijvoorbeeld naar de WK matches in New York (Kasparov-Anand) en naar Brissago in Zwitserland (Kramnik-Leko).
Als Staunton leden zullen we vooral zijn bezoekjes aan Gent herinneren. Tot op hoge leeftijd kwam hij meestal twee dagen langs. Genieten van het schaken en goede gesprekken onder het genot van een glas bier. Regelmatig kondigde hij dan aan dat dit toch echt de laatste keer was, tot hij het volgende jaar toch weer de Leopolds kazerne of het Sint- Barbara College binnen kwam schuifelen… Ik denk dat we er over ruim een maand wel even bij stilstaan.
De schrijver
Poppe hield van schrijven. Dat maakt zijn schaakerfenis bijzonder tastbaar. Zijn vele clubbladen zijn een feest om terug te lezen, zijn werk over het schaken in de 2e wereldoorlog is een gedegen werk met een diepgravende research en het jubileumboek uit 2022 is zijn magnus opus wat dankzij de hulp van Govert Pellikaan tot een mooi boekwerk is gemaakt. We zullen er nog jaren plezier aan beleven.
Poppe was vooral van de inhoud. De opmaak, tekstverwerkers en het digitaal maken van diagrammen dat waren best uitdagingen. Ruimtes binnen het clubblad werden opgevuld met aforismen, want Poppe hield niet van ongebruikte ruimtes. Niet alleen in een clubblad, maar ook de achterkant van sigarendoosjes en notulen kregen een tweede leven als plek voor aantekeningen.
Poppe, ik vind het fijn je gekend te hebben. Het clubblad was jarenlang een belangrijke bron van schaakinformatie en een aantal opmerkingen en opvattingen heb ik zeker meegenomen naar mijn voorzitterschap. Je bent voor Staunton van onschatbare waarde geweest. Je invloed zal nog lang voelbaar blijven. Dank voor alles wat je voor Staunton hebt gedaan.
Erwin van Pelt